<title_newspaper="Tygodnik Powszechny">
<title_article="Przeżyć i utrwalić">
<author_1="Bogusław Grodzicki">
<language="pl">
<style="press">
<year="1951">
<month="2">
<date="1951-02-04">
<period="w">
<status="1_obieg">
<support="paper">
Może się zdarzyć, że słowa zaciążą nad wiotkim kształtem wyobraźni, złamią go i skarłowacą. Bywa i odwrotnie: są zbyt wielkie, na wyrost — trzepocą się na przedmiocie jak za duże ubranie. Czasami zaś słowa w ogóle przestają być wyrazem czegokolwiek — powstaje utwór werbalistyczny, i gdzie autora poniesie fala dźwięków, metafor, ornamentów i haseł, do których brak treści. Werbalizm i niemożność wyrażenia — to dwa krańce, ku którym rozchodzą się „choroby" ekspresji. Nie wystarcza więc odczuć i przemyśleć — trzeba to ująć w słowa. Twórczość Flauberta była cała namiętnym szukaniem pokrewieństw i treści duchowych i słów — a jakże często pokrewieństwa te są złudne i znikome. Czytając utwór podchodzimy doń jako do czegoś ustalonego, konkretnego i skończonego — martwego w pewnym sensie. Przyjmujemy go wprost, jakim jest. Jakże inaczej patrzy nań autor! On jeden wie, ile w tym, co jest — brakuje, ile jest w wyrażonym niewyrażonego, jakie obszary wizji pozostały nie tknięte. Dlatego często wielcy pisarze tak nie lubią swoich wybitnych — najwybitniejszych nieraz — dzieł: za ich niedopowiedzenia. Zagadnienie wyrazu obfituje w momenty tragiczne nie tylko pod tym względem. Ten, który głęboko czuje „dziwność świata", patrzy nań poetycko — i umie to robić, posiada „zmysł metafizyczny" — nie zawsze jednak jest dobrym pisarzem. Często wcale nie jest pisarzem. Dlatego mówimy: to wielki poeta, ale jeszcze nic nie napisał. I jeśli jest wielki rzeczywiście — to nie napisze nigdy — będzie mu to wstrętne. Prawdziwy poeta, pozbawiony daru wyrazu — milczy, w przeciwieństwie do bezkrytycznego grafomana. Jednak i grafomani — pogardzony rodzaj ludzkości — zasługują częstokroć na szacunek lub uczucia nie są przez to mniej warte, że wyrażone są w sposób tak nieciekawy.
</support>
</status>
</period>
</date>
</month>
</year>
</style>
</language>
</author_1>
</title_article>
</title_newspaper>
 
